Yapay zekâ (AI) ile geliştirdiğiniz uygulamayı korumak için önce ürünün hangi parçasından söz ettiğinizi belirlemelisiniz. Ürün adı, kaynak kod, ekran tasarımı ve teknik çözüm farklı değerlendirmeler gerektirir. Başlangıçta yapılacak iş, bu parçaları listelemek ve ürününüzün yayın veya satış takvimine göre önceliklendirmektir.
Bu rehber, yapmak istediğini doğal dille anlatarak AI araçlarıyla ürün geliştirenlere de yöneliktir. Genellikle “vibe coding” denilen bu çalışma biçiminde, kodu tek tek yazmasanız bile ürünün kaynaklarını ve kullanım izinlerini takip etmeniz gerekir. İster mobil uygulama ister tarayıcı üzerinden abonelikle sunduğunuz bir yazılım hizmeti (SaaS) geliştirin, inceleme ürününüzün gerçek bileşenlerinden başlamalıdır.
Bir randevu uygulaması geliştirdiğinizi düşünün. Uygulamanın adı bir marka konusu olabilir. Kendi yaratıcı katkılarınızı taşıyan kod için telif değerlendirmesi gündeme gelebilir. Dışarıdan aldığınız ikonlar ise kullanım lisansına bağlı olabilir. Bunların tamamını tek bir “fikir tescili” işlemiyle çözmek mümkün değildir. Bakanlığın açıklaması da soyut fikirle somutlaşmış eseri birbirinden ayırır. Telif Hakkı Nasıl Korunur?
Ürünün hangi parçalarını listelemelisiniz?
İlk envanter için aşağıdaki tablo yeterli bir başlangıç sağlar:
| Üründeki varlık | Sorulacak ilk soru | Değerlendirme |
|---|---|---|
| Ad ve logo | Aynı veya benzer işaretler var mı? | Marka araştırması ve başvuru kapsamı |
| Kod ve metinler | Kim oluşturdu, hangi katkılar mevcut? | Telif ve hak sahipliği |
| Font, ikon, görsel ve müzik | Kaynağı ve kullanım izni ne? | Lisans incelemesi |
| Teknik çözüm | Hangi teknik problemi nasıl çözüyor? | Patent ön değerlendirmesi |
| Gizli yöntem ve ticari bilgiler | Kimler erişebiliyor, nasıl saklanıyor? | Gizlilik ve ticari sır tedbirleri |
Marka, mal veya hizmetlerin kaynağını ayırt etmeye yarar. Ürün adının tescili, uygulamadaki bütün unsurlar üzerinde hak kazanıldığı anlamına gelmez. Marka
Geliştirme aşamasında ne yapılmalı?
Kullandığınız araçların adını ve planını, eklediğiniz bileşenleri ve birlikte çalıştığınız kişileri kaydedin. Her yeni özellikte uzun bir hukuk dosyası hazırlamanız gerekmez. “Neyi ekledim, nereden aldım, hangi izinle kullanıyorum?” sorularına cevap verebilen kısa bir kayıt düzeni kurun.
Kendi tasarım kararlarınızı ve yaratıcı değişikliklerinizi de sürüm kayıtlarıyla ilişkilendirin. Bu kayıtlar, sonradan hak sahipliği veya katkı tartışması çıktığında olayları açıklamayı kolaylaştırır. Kayıt tutmak tek başına telif hakkı doğurmaz.
Gizli kalmasını istediğiniz bilgileri kimlerin gördüğünü kontrol edin. WIPO, ticari sır değerlendirmesinde bilginin gizliliği yanında onu korumak için alınan makul tedbirlere de dikkat çeker. Trade Secrets
Yayına yaklaşınca hangi konu öne çıkar?
Ürün adını kesinleştirmeden marka araştırmasını, yayından önce de kod ve içerik kaynaklarını gözden geçirin. Bir müşteriyle satış görüşmesine başladıysanız hangi hakları vereceğinizi ve hangi bileşenlerin üçüncü kişilere ait olduğunu belirleyin.
Teknik bir yenilik geliştirdiğinizi düşünüyorsanız, herkese açık demo veya kod paylaşımından önce değerlendirme isteyin. Yazılımın bilgisayarda çalışması tek başına patent için yeterli bir açıklama değildir; teknik etki ve diğer patent şartları ayrı incelenir. Avrupa Patent Ofisinin yaklaşımı bunun örneklerinden biridir. 3.6 Computerprogramme
Her proje için hemen başvuru gerekir mi?
İhtiyaç, ürünün niteliğine ve aşamasına bağlıdır. Henüz değişen bir fikir için önce envanter oluşturmak anlamlı olabilir. Adına yatırım yaptığınız ve satışa açtığınız bir üründe marka kararı daha acil hâle gelebilir. Teknik çözümde ise açıklama tarihi kararın önüne geçebilir.
Kod yazmayı bilmemek hak sahibi olmama engel mi? Tek başına programlama bilginiz belirleyici değildir. Hangi unsurda nasıl bir katkınız olduğu ve hangi hakları sözleşmeyle edindiğiniz incelenir.
Şirket kurmadan ürün adımı değerlendirebilir miyim? Başvuru sahibinin kim olacağı ve ileride kurulacak şirkete geçiş, ilk değerlendirmede ele alınabilir.
Doğu Patent ile ilk adım: Ürününüzün ne yaptığını, hangi aşamada olduğunu ve önce hangi konuda yardıma ihtiyaç duyduğunuzu kısaca paylaşın. Ürününüze uygun inceleme kapsamını belirleyelim.
İhtiyacınıza göre diğer rehberler
- Uygulama adı marka tescili: İsim, alan adı ve sınıf seçimi
- Yapay zekâ ile yazılan kodun telif hakkı kime ait?
- Lovable, Replit ve Cursor ile yapılan uygulama satılabilir mi?
- Açık kaynak kod ticari uygulamada kullanılabilir mi?
- AI ile yapılan logo, görsel ve arayüz hangi haklarla korunur?
- Freelancer veya ortakla geliştirilen yazılımın hakları kime ait?
- Yazılım patenti mi, telif mi? GitHub ve demo öncesi kararlar
- SaaS ve yazılım tesliminde müşteriye hangi haklar verilir?
- Uygulamam kopyalandı: Hangi delilleri toplamalıyım?
- Yurt dışına SaaS ve uygulama satarken marka nasıl korunur?
- Uygulamanızı satmadan veya yatırım almadan önce hak dosyası
- Uygulama yayımlamadan önce 10 fikri mülkiyet kontrolü
Kaynaklar ve kapsam
- Telif Hakkı Nasıl Korunur? — Kültür ve Turizm Bakanlığı, Telif Hakları Genel Müdürlüğü. Dil: Türkçe. İncelenen sistem: Türkiye.
- Marka — Türk Patent ve Marka Kurumu. Dil: Türkçe. İncelenen sistem: Türkiye.
- 3.6 Computerprogramme — Avrupa Patent Ofisi (EPO). Dil: Almanca. İncelenen sistem: Avrupa Patent Sözleşmesi (EPC); EPO bir Avrupa Birliği kurumu değildir.
- Trade Secrets — WIPO. Dil: İngilizce. İncelenen sistem: Karşılaştırmalı genel açıklama; Türkiye’ye özel hüküm değildir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut ürün ve sözleşme için dosyaya özel değerlendirme gerekir.
