Bir yazılım için patent ve telif aynı şeyi korumaz. Telif bakımından programın eser niteliği ve ifade edilmiş unsurları; patent bakımından ise ileri sürülen teknik buluş ve patentlenebilirlik şartları değerlendirilir. “Uygulama yaptım” veya “AI kullandım” bilgisi tek başına patent sonucu vermez.
Türkiye’de Sınai Mülkiyet Kanunu m.82, bilgisayar programlarının kendisini patentlenebilirlik dışında sayarken teknik buluş değerlendirmesinin kapsamını ayrıca ele almayı gerektirir. Yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik gibi şartlar da incelenir. 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (Değişik: 22/7/2020-7251)
Teknik çözüm nasıl anlatılmalı?
Patent ön görüşmesine ürünün satış sloganıyla değil, çözülen teknik problemle hazırlanın. Mevcut yöntem ne yapıyor, nerede yetersiz kalıyor ve sizin çözümünüz hangi teknik adımları değiştiriyor? Sonucu ölçebiliyor musunuz?
Örneğin kullanıcıların takvimini daha rahat yönetmesiyle, bir cihazın çalışmasını belirli teknik koşullarda farklı kontrol eden yöntem aynı düzeyde açıklama değildir. Bunlar yalnızca problemi anlatma biçimini gösteren örneklerdir; herhangi birinin patentlenebilir olduğuna ilişkin sonuç değildir.
Avrupa Patent Ofisi, yazılımın normal donanım etkileşiminin ötesindeki teknik etkiyi değerlendirir. Almanya DPMA da bir uygulamanın kaynak kodu veya algoritmasından ziyade teknik probleme yönelik işlevin önemini açıklar. EPO bir AB kurumu değildir; bu kaynaklar Türkiye için doğrudan hüküm olarak kullanılmaz. 3.6 Computerprogramme Geistiges Eigentum in der digitalen Welt
GitHub’a koymak veya demo yapmak neden önemli?
Patent değerlendirmesinde kamuya açıklanan bilgi ve açıklama tarihi önem taşıyabilir. Herkese açık bir kod deposu, ayrıntılı teknik sunum, video veya yazı; içerdiği bilgiye göre açıklama tartışması doğurabilir. Kodun tamamının paylaşılmamış olması da tek başına yeterli cevap değildir.
Türkiye’de belirli açıklamalar için m.84 kapsamında istisnalar bulunur. Bu istisnaların koşulları ve ispatı ayrıca incelenmelidir. Ayrıca diğer ülkelerde aynı imkânların bulunacağını varsayarak yayın yapmak doğru olmaz. Hedef pazarlara ilişkin değerlendirmeyi paylaşım öncesinde tamamlamak daha kontrollü bir yol sağlar. 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (Değişik: 22/7/2020-7251)
Daha önce paylaşım yaptıysanız bunu gizlemeyin. Ne paylaşıldığını, tarihini, kimlerin erişebildiğini ve varsa gizlilik koşullarını uzmanla açıkça değerlendirin. “Artık hiçbir şey yapılamaz” veya “nasıl olsa süre var” şeklindeki iki uç varsayımdan da kaçının.
Gizlilik sözleşmesi tek başına yeterli mi?
Bilgiyi kimin gördüğü, erişim izinleri ve fiilî paylaşım biçimi önemlidir. Bir belge imzalanması, ardından bilginin herkesin erişimine açılmasını telafi etmez. WIPO’nun ticari sır açıklaması, gizliliği korumak için makul tedbirlerin önemine işaret eder. Trade Secrets
AI aracına yüklenen teknik bilgilerin hangi koşullarda işlendiğini de kontrol edin. Müşteri veya ortaklarla verdiğiniz gizlilik taahhütleriyle araç kullanımının uyumu ayrı değerlendirilebilir.
İlk görüşme için beş bilgi hazırlayın
- Teknik problem ve mevcut çözümlerin eksikliği.
- Sizin yönteminizi açıklayan teknik adımlar.
- Sonucu gösteren ölçüm, test veya çizimler.
- Katkı veren kişiler ve katkılarının niteliği.
- Yapılmış ve planlanan bütün açıklamalar ile tarihler.
İlk iletişim formuna bütün gizli ayrıntıları koymak yerine, konu ve aşamayı kısa biçimde belirtin. Teknik belgelerin paylaşım yöntemi görüşmede kararlaştırılabilir.
Patent başvurusu yapınca ürünü kullanmakta serbest olur muyum? Kendi başvurunuzun değerlendirilmesi ile ürününüzün başka hakları ihlal edip etmediği ayrı incelemelerdir.
Patent uygun değilse ürün hiç korunamaz mı? Ürün adı, eser niteliği taşıyan unsurlar, görünüm ve gizli bilgiler için farklı yollar değerlendirilebilir.
Doğu Patent ile ilk adım: Teknik çözümünüzün alanını ve açıklama takviminizi gizli ön görüşme talebiyle bildirin. Patent araştırmasına geçilip geçilmeyeceğini ilgili patent vekili değerlendirmesiyle belirleyelim.
İlgili rehberler
- Yapay zekâ ile geliştirilen uygulama nasıl korunur?
- Yapay zekâ ile yazılan kodun telif hakkı kime ait?
- Uygulama yayımlamadan önce 10 fikri mülkiyet kontrolü
Kaynaklar ve kapsam
- 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (Değişik: 22/7/2020-7251) — WIPO Lex; metnin yasama kaynağı Türkiye. Dil: Türkçe; katalog arayüzü İngilizce. İncelenen sistem: Türkiye.
- 3.6 Computerprogramme — Avrupa Patent Ofisi (EPO). Dil: Almanca. İncelenen sistem: Avrupa Patent Sözleşmesi (EPC); EPO bir Avrupa Birliği kurumu değildir.
- Geistiges Eigentum in der digitalen Welt — Deutsches Patent- und Markenamt (DPMA). Dil: Almanca. İncelenen sistem: Almanya ve Avrupa patent bağlamı.
- Trade Secrets — WIPO. Dil: İngilizce. İncelenen sistem: Karşılaştırmalı genel açıklama; Türkiye’ye özel hüküm değildir.
SMK kaynağı WIPO Lex’in 2020 derlemesidir. Mevzuatın güncel hâli ve uygulama, somut işlem tarihi bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut ürün ve sözleşme için dosyaya özel değerlendirme gerekir.
