Bir yazılım projesini finanse etmek, kod deposuna erişmek veya freelancer’a ödeme yapmak, ihtiyaç duyduğunuz bütün fikri hakların kendiliğinden size geçtiğini göstermez. Kimin ne ürettiği, hangi ilişki içinde çalıştığı ve hangi hakların hangi belgeyle verildiği birlikte incelenmelidir.
AI araçları bu soruyu ortadan kaldırmaz. Siz ürün akışını hazırlamış, arkadaşınız kodu değiştirmiş, bir freelancer ekranları tasarlamış olabilir. Hak sahipliği dosyası, bu katkıları tek bir “uygulama benim” cümlesine indirmeden açıklayabilmelidir.
Ödeme yapmak ve hak devri neden ayrı konular?
Ücretin konusu geliştirme işi, belirli bir kullanım izni veya mali hak devri olabilir. Bunların kapsamı aynı değildir. FSEK m.52, mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarruflarda yazılı şekil ve hakların ayrı ayrı gösterilmesini arar. Uygulanacak belge, projenin ve taraf ilişkisinin özelliklerine göre hazırlanmalıdır. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (Değişik: 21/12/2021-7346) UYAP’taki m.52 değerlendirmesi
“Tüm haklar müşteriye aittir” gibi genel bir ifade, somut dosyada hangi hakların ne şekilde verildiğini açıklamak için yeterli olmayabilir. Çoğaltma, işleme veya umuma iletim gibi kullanım alanları ile sözleşmenin süresi, coğrafi kapsamı ve başka kişilere aktarım yetkisi üzerinde düşünülmelidir.
Çalışan, ortak ve freelancer aynı konumda mı?
İş ilişkisi içinde üretilen çalışma, şirket ortaklığı ve bağımsız hizmet ilişkisi aynı kurallara otomatik bağlanmaz. Bir kişinin şirkette pay sahibi olması ile belirli bir yazılım üzerindeki hakların şirket tarafından kullanılabilmesi ayrı incelenebilir. Çalışanların üretiminde de görev, sözleşme ve ilgili kanun hükümleri önem taşır.
Bu nedenle tek bir hazır sözleşmeyi herkese imzalatmak yerine katkı verenleri ve ilişkilerini listeleyin. Şirket henüz kurulmamışsa, kurulduktan sonra hangi varlıkların ve hakların nasıl aktarılacağı da planlanmalıdır.
Katkı tablosu nasıl hazırlanır?
| Kişi veya kaynak | Katkı | Mevcut belge | Açıklığa kavuşturulacak konu |
|---|---|---|---|
| Kurucu | Ürün akışı ve belirli kod bölümleri | Sürüm kayıtları | Şirketle hak ilişkisinin kurulması |
| Freelancer | Arayüz ve görseller | Teklif ve fatura | Kullanım/devir kapsamı |
| Ortak geliştirici | Sunucu bileşenleri | Yazışmalar | Katkının sınırı ve kullanım yetkisi |
| Açık kaynak proje | Kütüphane | Lisans dosyası | Üçüncü kişi lisansına uyum |
Bu örnek tablo, hayalî bir proje içindir. Her satırın tek tür belgeyle çözüleceği anlamına gelmez. Gerçek projede sürüm, teslim tarihi ve dosya bağlantısı eklemek incelemeyi kolaylaştırır.
Sözleşmede hangi konular açık olmalı?
Öncelikle teslim edilen iş ve sürüm tanımlanmalıdır. Daha önce geliştirilen araçlar, müşteriye özel yeni parçalar ve üçüncü taraf bileşenler ayrılmalıdır. Kaynak dosya teslimi, değişiklik yapabilme, yeniden kullanma ve başka müşterilere hizmet sunma sınırları konuşulmalıdır.
Henüz oluşturulmamış çalışmalar bakımından taahhütlerle hak devrinin nasıl kurulacağı ayrıca değerlendirilir. Manevi haklar ile mali haklar da aynı şekilde işlem görmez. Bu nedenle düzenleme, yalnızca internette bulunan bir “hak devri” başlığının kopyalanmasına bırakılmamalıdır.
Proje bittiyse eksikler giderilebilir mi?
Önce mevcut belgeleri toplayın; eksik olduğunu düşündüğünüz hakları ve ilgili katkıyı belirleyin. Gerekli durumlarda açıklayıcı veya tamamlayıcı anlaşmalar değerlendirilebilir. Bir kişinin ulaşılmaz olması, hakkı devretmiş sayılmasına yol açmaz. Kullanım yetkisi belirsiz bir parçayı değiştirme seçeneği de teknik ve hukuki olarak incelenebilir.
GitHub deposu benim hesabımdaysa bütün haklar bende mi? Hesap veya dosya kontrolü, fikri hakların tamamına sahip olunduğunu tek başına göstermez.
Doğu Patent ile ilk adım: Katkı verenlerin rollerini ve elinizdeki belge türlerini paylaşarak inceleme kapsamını belirleyin. Sözleşme ve hak devri boyutunda ilgili avukat değerlendirmesiyle ilerlenmelidir.
İlgili rehberler
- Yapay zekâ ile geliştirilen uygulama nasıl korunur?
- SaaS ve yazılım tesliminde müşteriye hangi haklar verilir?
- Uygulamanızı satmadan veya yatırım almadan önce hak dosyası
- Yapay zekâ ile yazılan kodun telif hakkı kime ait?
Kaynaklar ve kapsam
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (Değişik: 21/12/2021-7346) — WIPO Lex; metnin yasama kaynağı Türkiye. Dil: Türkçe; katalog arayüzü İngilizce. İncelenen sistem: Türkiye.
- UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı — FSEK m.52’ye ilişkin karar kaydı — Adalet Bakanlığı. Dil: Türkçe. İncelenen sistem: Türkiye.
FSEK bağlantısı WIPO Lex’in 2021 sürüm kaydına gider. m.52 açıklamasında resmî UYAP kaydı da kullanılmıştır. Mevzuatın güncel hâli ve uygulama, somut işlem tarihi bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut ürün ve sözleşme için dosyaya özel değerlendirme gerekir.
